Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Teknokentte elde edilen kazanç vergiden muaf mı?
Evet. 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu’nun geçici 2. maddesi uyarınca, bir teknoloji geliştirme bölgesinde (teknokentte) faaliyet gösteren gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, münhasıran o bölgedeki yazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar 31/12/2028 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden istisnadır. Bu bir kazanç istisnasıdır; ilgili faaliyetin hasılatından bu faaliyete ait gider ve maliyetler düşüldükten sonra kalan kazancın tamamı vergi dışıdır. Ancak bölge dışı ticari faaliyetlerden, faiz gelirlerinden, kur farklarından veya kıymet satışından doğan kazançlar istisna kapsamına girmez. İstisnadan yararlanmak için bölgede faaliyette bulunulduğuna dair belgeyle bağlı bulunulan vergi dairesine başvurulması gerekir.
Teknokentte yazılım satışında KDV var mı?
Belirli yazılım teslim ve hizmetleri için KDV istisnası uygulanır. Katma Değer Vergisi Kanunu’nun geçici 20. maddesi kapsamında, teknoloji geliştirme bölgesinde faaliyet gösteren firmaların ürettikleri sistem yönetimi, veri yönetimi, iş uygulamaları, sektörel, internet, mobil ve askeri komuta-kontrol uygulama yazılımları şeklindeki teslim ve hizmetleri 31/12/2028 tarihine kadar KDV’den müstesnadır. Bu istisna her tür gelire değil, yalnızca sayılan yazılım türlerine ve hizmet teslimlerine uygulanır; bölgedeki faaliyetle doğrudan ilgili olmayan satışlar kapsam dışındadır. İstisna kapsamında satış yapan firmaların, aylık muafiyet raporunda ilgili tutarı hesaplayarak Yönetici Şirket’e bildirmesi gerekir.
4691 sayılı Teknokent ile 5746 sayılı Ar-Ge Merkezi arasındaki fark nedir; benim şirketim için hangisi avantajlı?
İkisi farklı kanunlara dayanır ve teşvik mekanizmaları farklıdır. 4691 sayılı Kanun (Teknokent), firmanın belirli bir fiziki bölgede (teknoloji geliştirme bölgesinde) faaliyet göstermesini esas alır ve temel avantajı kazanç istisnasıdır: bölgedeki yazılım, tasarım ve Ar-Ge kazançları doğrudan gelir/kurumlar vergisinden muaftır. 5746 sayılı Kanun (Ar-Ge / Tasarım Merkezi) ise firmanın kendi bünyesinde, asgari personel şartını sağlayarak kurduğu bir merkezi esas alır ve temel avantajı Ar-Ge indirimidir: yapılan Ar-Ge harcamaları vergi matrahından indirilir. Her iki kanunun da yürürlük süresi 31/12/2028’e kadar uzatılmıştır ve her ikisi de gelir vergisi stopaj teşviki, SGK işveren prim desteği ve damga vergisi istisnası gibi ortak destekler içerir. Hangisinin avantajlı olduğu firmanın kâr/zarar durumuna, personel yapısına ve fiziki yerleşim tercihine bağlıdır: kârlı ve bölgeye taşınabilen yazılım firmaları için genelde teknokent kazanç istisnası, yüksek Ar-Ge harcaması yapan ama bölge dışında kalmak isteyen firmalar için ise Ar-Ge merkezi modeli öne çıkabilir. Doğru tercih için firmanızın mali tablolarıyla birlikte değerlendirme yapılması gerekir.
Teknokent personelinin maaşından gelir vergisi kesiliyor mu?
Hayır; şartları sağlayan personel için gelir vergisi terkin edilir, yani fiilen ödenmez. 4691 sayılı Kanun kapsamında bölgede çalışan Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin bu görevleriyle ilgili ücretleri 31/12/2028 tarihine kadar gelir vergisi stopaj istisnasından yararlanır. 2022 sonrası düzenlemeyle istisna, ücretin brüt asgari ücretin 40 katını aşmayan kısmıyla sınırlandırılmıştır; bu eşiği aşan kısım genel esaslara göre vergilendirilir. Mekanizma şöyle işler: ücret üzerinden normal gelir vergisi hesaplanır, önce asgari ücret istisnası düşülür, kalan tutar muhtasar beyanname üzerinden terkin edilerek vergi dairesine ödenmez.
Teknokent personeli bölge dışında veya uzaktan çalışırsa istisna bozulur mu?
Belirli sınırlar içinde bozulmaz. Kural olarak, istisnadan yararlanan ücretin tam olması için faaliyetin bölge içinde yürütülmesi esastır; ancak mevzuat, bölge dışında geçirilen sürelerin bir kısmını da teşvik kapsamında kabul eder. Üç durum istisnayı korur: (1) personelin projeyle doğrudan ilgili olarak bölge dışında yürütmek zorunda olduğu faaliyetlere ilişkin süreler, (2) yüksek lisans yapanlar için bir buçuk yılı, doktora yapanlar için iki yılı geçmemek üzere eğitim nedeniyle bölge dışında geçirilen süreler, (3) Cumhurbaşkanlığı Kararıyla Bilişim Personellerinde %100 uzaktan çalışma hakkı ve Bilişim Personeli dışındaki personellerin %80 uzaktan çalışma hakkı vardır. ( Kanuni süresini takip ediniz)
Ar-Ge ve teknokent personeli için SGK işveren primi desteği nasıl alınır?
Şartları sağlayan personelin sigorta primi işveren hissesinin yarısı devlet tarafından karşılanır. Hem 4691 sayılı Kanun (teknokent) hem 5746 sayılı Kanun (Ar-Ge/Tasarım Merkezi) kapsamında, ücreti gelir vergisi istisnasından yararlanan Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin ücretleri üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin yarısı, ilgili Bakanlık bütçesine konulan ödenekten karşılanır; bu destek de 31/12/2028 tarihine kadar geçerlidir.
Teknokentte şirket nasıl kurulur? (Adım adım süreç)
Teknokentte yer almak, klasik şirket kuruluşundan farklı olarak iki ayaklı bir süreçtir: önce tüzel kişilik, sonra bölgeye kabul. Tipik akış şöyledir: (1) Eğer mevcut bir şirketiniz yoksa, ticaret sicilinde bir şirket (genellikle limited veya anonim) kurulur ya da mevcut şirketin teknokentte bir şube/birim açması planlanır. (2) Faaliyet göstermek istediğiniz teknokentin Yönetici Şirketi’ne bir Ar-Ge, tasarım veya yazılım projesi başvurusu yapılır; bu başvuruda projenin amacı, teknik içeriği, süresi, bütçesi ve personel planı yer alır. (3) Proje, Yönetici Şirket bünyesindeki proje değerlendirme/hakem komisyonu tarafından teknolojik yenilik ve Ar-Ge niteliği açısından incelenir. (4) Proje onaylanırsa şirketinize bölgede ofis/alan tahsis edilir (teknokentte alan satın alınamaz, yalnızca kiralanır). (5) Tahsis sonrası vergi dairesine istisna başvurusu yapılır ve bordro/SGK teşvikleri için gerekli kayıtlar açılır. Sürenin sağlıklı yürümesi için proje dosyasının ilk başvuruda doğru kurgulanması kritiktir; reddedilen veya zayıf kurgulanmış projeler hem zaman kaybettirir hem de istisna hakkını geciktirir.
Teknokente girmek için ne gerekli? (Başvuru şartları)
Teknokente kabulün temel şartı, onaylanabilir bir Ar-Ge, tasarım veya yazılım projesinin olmasıdır; sadece ticari faaliyet göstermek isteyen, yenilik içermeyen şirketler kabul edilmez. Başvuruda aranan başlıca unsurlar şunlardır: projenin teknolojik bir yenilik veya katma değer içermesi, belirli bir amaç-kapsam-süre-bütçe çerçevesinde tanımlanmış olması, projeyi yürütecek nitelikli personel planının bulunması ve faaliyetin ilgili teknokentin tematik/sektörel odağıyla uyumlu olması. Proje, Yönetici Şirketin değerlendirme komisyonu (veya görevlendirilen hakemler) tarafından incelenir ve teknolojik yenilik içerdiği onaylanırsa kabul gerçekleşir. Onay sonrasında firmanın bölgede fiilen faaliyet göstermesi (ofis tahsisi, personelin bölgede çalışması) ve vergi dairesine istisna belgesiyle başvurması gerekir. Önemli bir nokta: istisnalar yalnızca onaylı proje kapsamındaki ve bölge içinde yürütülen faaliyetlere uygulanır; proje dışı ticari gelirler kapsam dışıdır. Bu nedenle başvuru aşamasında projenin doğru sınırlandırılması, ileride yaşanacak vergi denetimlerinde büyük önem taşır.
Ankara'da hangi teknokentler var ve hangisi bana uygun?
Ankara, Türkiye’nin teknokent yoğunluğu en yüksek şehridir ve onun üzerinde teknoloji geliştirme bölgesine ev sahipliği yapar. Öne çıkanlar ve güçlü oldukları alanlar:
- ODTÜ Teknokent — Türkiye’nin ilk ve en büyük teknokenti; yazılım, bilişim, savunma sanayii ve oyun sektöründe lider.
- Bilkent Cyberpark — Türkiye’nin ilk vakıf üniversitesi teknokenti; yazılım, bilişim ve yazılım ihracatında güçlü.
- Hacettepe Teknokent — sağlık ve medikal teknolojileri için en uygun adres.
- Gazi Teknopark — bilgi/iletişim teknolojileri, enerji, çevre ve sağlık ağırlıklı.
- Ankara Üniversitesi TGB — tarım, gıda, hayvancılık ve biyoteknoloji odaklı.
- Teknohab — savunma, havacılık ve uzay (Aselsan, TUSAŞ, Roketsan gibi ortaklarıyla).
- ASO / OSTİM / İvedik OSB teknoparkları — endüstriyel teknolojiler, otomasyon ve üretim odaklı.
İstanbul'da hangi teknokentler var ve hangisi bana uygun?
İstanbul, sayısı ve firma hacmi bakımından Ankara ile birlikte en büyük iki merkezden biridir. Başlıcaları ve odakları:
- Teknopark İstanbul (Pendik) — savunma sanayii ve “deep tech” ağırlıklı; Sabiha Gökçen Havalimanı yanında.
- İTÜ ARI Teknokent (Maslak) — en köklü teknokentlerden; “İTÜ Çekirdek” kuluçka programıyla erken aşama girişimler için güçlü.
- Yıldız Teknopark (YTÜ) — en büyük teknokentlerden biri; sanayi işbirlikleri ve yazılım alanında güçlü.
- Boğaziçi Üniversitesi TGB — deprem mühendisliği, medikal, iletişim ve yazılım.
- Finans Teknopark — fintech ve finans teknolojileri için tematik odak.
- İstanbul Üniversitesi, Marmara Üniversitesi ve İstanbul Ticaret Üniversitesi TGB’leri — geniş yelpazede Ar-Ge ve yazılım.
Türkiye'de hangi teknokentler var ve hangisi bana uygun?
Türkiye genelinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’na kayıtlı 80’in üzerinde teknoloji geliştirme bölgesi bulunur; bir kısmı aktif faaliyette, bir kısmı kuruluş/altyapı aşamasındadır. Güncel ve tam liste, Bakanlığın teknopark portalında (teknopark.sanayi.gov.tr) yer alır. Yoğunluk üç şehirde toplanır: Ankara (yazılım, savunma, sağlık, tarım), İstanbul (savunma/deep tech, fintech, yazılım) ve İzmir (yenilenebilir enerji, yazılım — İYTE Teknopark). Bunların dışında sektörel olarak öne çıkan bazı merkezler: Bilişim Vadisi (Kocaeli) mobilite ve bağlantılı araç teknolojileri (TOGG ekosistemi), Antalya Teknokent turizm ve tarım teknolojileri, çeşitli Anadolu üniversite teknokentleri ise bölgesel sanayiyle entegre Ar-Ge için uygundur. Hangisinin size uygun olduğunu belirleyen ana ölçüt yine sektörünüz ve ekosistem uyumudur: hedef pazarınıza yakın, sektörünüzde firma kümelenmesi olan ve üniversite-laboratuvar desteğini sağlayabileceğiniz bir bölge, salt kira maliyeti düşük olandan daha doğru bir tercihtir.